Voorne Putten Rozenburg
Insecten
woensdag21apr2021

Het voorjaar ontwaakt

Op 20 april, een mooie lentedag heb ik mijn eerste Oranjetipje van dit jaar zien vliegen. Voor mij altijd een teken dat de natuur nu echt uit haar winterslaap is ontwaakt.

oranjetipjeFoto: Hugo van der Slot

Oranjetipje

Zoals op de foto te zien is het niet moeilijk om te bedenken waar de vlinder zijn naam aan te danken heeft. De oranje vleugeltip is echt heel mooi opvallend van kleur. Echter alleen de mannetjes hebben deze oranje vleugeltip. De vrouwtjes missen deze dus maar hebben wel net als de mannetjes de bruine punt aan de vleugel en beide zijn te herkennen aan de gemarmerde tekening op de onderzijde van de achtervleugel. De vlinder vliegt in 1 enkele generatie per seizoen vanaf medio april t/m begin juni en overwintert als pop.

De waardplant: verschillende kruisbloemigen, voornamelijk Look zonder look, Pinksterbloem en Judaspenning. De vlinder legt de eitjes één voor één op de bloemstengel van de waardplant. De eieren zijn wit en kleuren later oranje. De rups is met zijn groene kleur goed gecamoufleerd en heeft als voedsel voorkeur voor de bloemen en onrijpe zaaddozen van de plant, pas als deze op zijn wordt er van de bladeren gegeten. De rupsen zijn erg onverdraagzaam tegenover soortgenoten, als er zich 2 rupsen op dezelfde plant bevinden zal de ene er niet voor terugdeinzen om de andere op te eten.

Dit laatste doet me weer denken aan een voorval van een aantal jaar geleden. Ik heb in het verleden diverse vlinderexcursies begeleid in Spijkenisse in het Mallebos voor o.a. milieugroep Spijkenisse en milieuhuis Spijkenisse. Op een keer had ik een excursie: op zoek naar het Oranjetipje.
Met de journaliste kwam zo het een en ander te praat over de levenswijze van de vlinder ……wat schetste mijn verbazing. De excursie werd in het streekkrantje aangekondigd onder de kop: excursie kannibalisme in het Mallebos, dat was toch wel even schrikken….. maar ik had die middag heel veel deelnemers, je hoefde toentertijd nog niet vooraf aan te melden voor een excursie….

Dagpauwoog

Op deze mooie dag kwam ik ook diverse Dagpauwogen tegen. Die waren nu ook echt uit de winterslaap ontwaakt. De Dagpauwoog is 1 van de soorten die hier als volwassen vlinder overwintert meestal in schuurtjes, houtopslag etc.
De vlinder vliegt in 2 generaties per jaar, van begin april- eind mei (hebben overwintert) en vanaf medio juli (gaan overwinteren). Waardplant is de brandnetel, vrouwtje zet de eitjes in grote groepen af op de onderkant van het brandnetelblad.
Rupsen leven in groepjes in ingesponnen bladeren en vreten die kaal, is het op dan verhuizen ze. De rupsjes zijn als ze pas uit het ei komen doorzichtig groen van kleur en met zwarte kop en slechts 3 mm lang. Na enkele dagen vervellen ze voor de eerste keer en veranderen dan van kleur naar grijsbruin. Na nog 3 vervellingen zijn ze volgroeid en hebben dan hun definitieve zwarte kleur met witte stippen. In het laatste rupsstadium scheiden hun wegen en gaan ze op zoek naar een plek om zich te kunnen verpoppen.
De “ogen” dienen als afschrikmiddel tegen predatoren, zodra de vlinder zich bedreigt voelt doet hij de vleugels wijd open met de hoop om zo de belager af te schrikken.

dagpauwoogFoto Ria Mellegers

Levenscyclus dagpauwoog

dagpauwoog levenscyclus1 a * onderzijde vleugels
1 b * jonge rupsjes
1 c * volwassen rupsen
1 d * pop
1 e * uitsluiping
1 f * vlinder Dagpauwoog

Levenscyclus van de Dagpauwoog uit boek: Vlinders, rupsen en waardplanten van Heiko Bellmann, uitgegeven door de Vlinderstichting bij uitgeverij Tirion natuur

Ria Mellegers